طراحی و اجرای نورپردازی نمای ساختمان

نورپردازی یکی از مباحث قابل توجه و مهم در معماری داخلی و خارجی هر بنا مانند خانه،هتل ، اداره و حتی آثار هنری است. نورپردازی به خصوص برای زیبایی و بهتر دیده شدن در شب ها اهمیت بسیاری پیدا می کند، زیرا باعث نمایش جزییات دکوراسیون شما می شود. معماری هر بنا در شب به اندازه ی معماری آن در روز مهم است. ساختمان ها همان گونه که در طول روز به راحتی دیده می شوند باید در شب هم به همان اندازه زیبا به نظر برسند. وظیفه زیبا جلوه دادن و به نمایش گذاشتن کاربری های مختلف ساختمان در شب به عهده نور های مصنوعی است که در نمای خارجی ساختمان استفاده شده که این نورها در رنگهای مختلف در نقاط معین و با جلوه زیبا در نمای خارجی ساختمان بکار میرود .
 
 

مهمترین دلایل نورپردازی نما ساختمان

 
 
همان گونه که می دانید جامعه به سرعت در حال تغییر و تحول است و بسیاری از مردم دوست دارند شب را هم به روز تبدیل کنند. مردم می خواهند اوقات بیشتری از شب را خوش بگذرانند و دوست ندارند این حس خوش توسط تاریکی شب محدود شود. به همین خاطر روز به روز شاهد نماهای نورپردازی شده بیشتری هستیم، تا جایی که دیگر این ساختمان ها هویت اصلی شهر را تعیین می کنند. اگر این سیستم به روش درست اجرایی شود حتی می تواند عامل جذب کننده توریست و گردشگر نیز باشد که نتیجه آن بهبود وضعیت اقتصادی و رفاهی شهر می شود.
تعداد ساختمان هایی که نمای نورپردازی شده دارند روز به روز در حال افزایش است، نه تنها در ایران بلکه در تمام کشورهای جهان این مد نورپردازی نمای ساختمان طرفدار بسیار زیادی پیدا کرده است. این موضوع هم بین مردم مقبولیت یافته و دوست دارند نمای شهرشان با ساختمان های بلند و نورپردازی شده زیبا و روشن تر از همیشه بنظر برسد. اما به دلیل تغییراتی که در دنیای معماری، اجتماعی و تکنولوژی در حال رخ دادن است، استفاده از نماهای نورپردازی شده با چالش های جدیدی روبرو شده است.

طراحی نورپردازی نمای ساختمان

 
 

اصول وضوابط نورپردازی ساختمان

اولین نکته در نورپردازی توجه به رنگ وشدت نورها می باشد و مسئله دیگر در این موضوع توجه به این نکته است که نور ها نباید به داخل ساختمان بیایند زیرا ممکن است باعث رنجش ساکنین آپارتمان می شوند . ما اصولا منابع نور را به دو نوع طبیعی و یعنی نور خورشید و مصنوعی مانند آتش و نور لامپ تقسیم می کنیم . اما نورهایی که از طریق این دو منبع می تابند تنها نورهایی نیسند که بوسیله انها ما قادر به دیدن اشیا هستیم . چرا که به موازات نورهای مستقیم ، ما بوسیله نورهای غیر مستقیم که از اجسام روشن شده می تابند می توانیم ببینیم .
پس برای روشنایی که ما احساس می کنیم ، شدت نور یا به عبارتی دیگر مقدار نوری که بر جسم می تابد دارای اهمیت است .
هنگام نور پردازی باید به این نکته توجه داشت که آنچه برای قوه بینایی انسان انسان قابل درک است درخشندگی است و نه روشنایی .
سیستم بینایی انسان در هنگام ادراک محیط در واقع پرتو هایی را جذب می کند که از احجام بازگردانده می شوند و نه پرتو هایی را که بر سطح اجسام تابانده می شوند . فراهم کردن میزان رو شنایی یکنواخت بر روی احجام روشن و تیره باعث درخشندگی غیر یکنواخت در محیط می شود چرا که سطوح تیره و جاذب نور ، پرتوهای کمتری را نسبت به سطوح روشن یا صیقلی به سمت چشمان ما بازتاب خواهند کرد . به این ترتیب هر چند روشنایی محیط به صورتی کاملا یکنواخت تامین شده باشد ، تضمینی برای بوجود نیامدن مناطق تیره تر وجود ندارد و این تطابق دید را با مشکل مواجه می سازد .
از سوی دیگر اگر برای رفع این نقاط تیره ،میزان روشنایی باز هم بصورت یکنواخت افزوده شود علاوه بر اینکه با تاباندن نور را نیز در اثر درخشنگی بیش از حد این سطوح بوجود آورده ایم . بنابراین تامین محیط ادراکی مطلوب در شب ، بیش از اینکه به میزان روشنایی وابسته باشد به دامنه تضاد بین درخشندگی نقاط مختلف در میدان دید مخاطبان بستگی دارد . این تضاد درخشندگی بین روشنترین و تیره ترین بخش های محیط ، هرگز نباید از نسبت یک به چهل تجاوز کند.
• نکته دیگر در نورپردازی ساختمان توجه به این نکته است که منبع نور نباید جز در موارد خاص دیده شود. نورپردازی باید هدفمند باشد و باعث زیبایی هر چه بیشتر بنا شود هماهنگی رنگ نور ها با رنگ متریال های انتخاب شده ، یکی از مهم ترین مواردی است که باید در هنگام برنامه ریزی برای نور پردازی به آن توجه کرد . همچنین به این نکته نیز باید توجه کرد که کدام جنبه معماری بایستی مورد تاکید قرار گیرد یکی دیگر از ضوابط در مورد طراحی نورپردازی نمای ساختمان در مورد هماهنگی با محیط اطراف و آرایش دیواره های صاف و یکدست در تناسب با ابنیه مجاور می باشد.
در نورپردازی نمای ساختمان اصلا لازم نیست تمام نمای ساختمان را روشن کرد. چیزی که در اولین نگاه در ساختمان مشاهده می شود هماهنگی بین رنگ نور ها و متریال استفاده شده در نمای خارجی ساختمان است. عدم توازن در این موضوع سبب میشود که در ساختمان آلودگی نوری به شدت حس شود، به طوری که بعضی از قسمت های بنا بی دلیل با نورپردازی درگیر شده اند. لذا توجه به این نکته در نورپردازی ساختمان قابل توجه است .
استفاده از نورپردازی ها در ساختمان همیشه منوط بر نمای ساختمان نیست و میتوان حیاط خانه و مبلمان آنرا در نورپردازی مشارکت داد . در نورپردازی سایر قسمت های ساختمان ، برای هیجان انگیز تر شدن محوطه بیرونی خانه خود از نورپردازی در طراحی مبلمان حیاط و محوطه بیرونی خانه استفاده کنید و شاهد باشید که چگونه می تواند باعث ایجاد تغییر در طراحی دکوراسیون حیاط خانه شما گردد.
یکی از بهترین راهکارها برای کاهش مصرف برق در نورپردازی نمای ساختمان، نورپردازی قسمتی از نما بجای پر کردن کل نما با چراغ است. با این کار شاید نمای ساختمانتان در میان ساختمان های اطراف بدرخشد اما باید هزینه بسیار زیادی هم برای آن پرداخت کنید اگر تنها قسمت های مشخصی نورپردازی شود بازهم می تواند روی نظر مردم تاثیر مثبت بگذارد بدون اینکه نیاز به پرداخت هزینه اضافه مصرف برق و همچنین هزینه نگهداری و تعمیر لامپ ها وجود داشته باشد.
استفاده از چندین ابزار نوری، جلوه های نوری مطلوب‌تری را ایجاد می‌کنند تا استفاده از نورهایی که تمامی طراحی نما ساختمان را در بر می‌گیرند و سفید نشان می‌دهند. رویکرد جایگزاری ابزارهای نوری چندتایی در مجاورت ساختمان محدوده‌ایی که نورانی‌تر می‌شود را محدودتر و به نحوی است که ابزار نوری با زوایای تندتر از خیرگی جلوگیری می‌کنند. مزیت دیگر ابزارهای نوری چندتایی کنترل نور در سطوح مختلف دیوار با کاربرد لامپ‌هایی با لامپ‌های وات پایین‌تر است.
همچنین باید اضافه کنیم که ورود تکنولوژی در هر زمینه ای می تواند به توسعه و خلاقانه تر شدن آن صنعت کمک کند. ورود تکنولوژی به صنعت نورپردازی نمای خارجی ساختمان ها نیز تحول بزرگی را در این زمینه به وجود آورده است. استفاده از هوشمندسازی نور در نورپردازی ساختمان های بزرگ می تواند به خلاقانه تر شدن نمای این ساختمان ها در شب کمک کند. این نور ها که توسط سیستم های هوشمند برنامه ریزی می شوند می توانند در هر لحظه نمای جدیدی را به نمایش بگذارند. این کار بدون شک باعث جذابیت هر چه بیشتر ساختمان یا ویلای شما شد و آنرا در بین ساختمانها یا ویلاهای دیگر لوکس تر و منحصربفردتر نشان خواهد داد .

نورپردازی مدرن و هوشمند

ورود تکنولوژی به صنعت نورپردازی نمای ساختمان ها تحول بزرگی در زمینه نورپردازی به وجود آورده است.استفاده از نورپردازی مدرن وهوشمند به خلاقانه تر شدن و همچنین به ارتقا کیفیت نمای ساختمان ها در شب کمک به سزایی می کند.
در تکنولوژی نورپردازی مدرن مصرف برق بسیار پایین تر و طول عمر بالاتری نسبت به نورپردازی سنتی و قدیمی دارد.
با استفاده از نورپردازی مدرن و هوشمند و با بهره گیری بهینه از جدیدترین فناوری نورپردازی برای یک ساختمان می توان آن را به یک جاذبه توریستی در شب تبدیل کرد.

قابلیت های نورپردازی مدرن و هوشمند :
ازقابلیت های نورپردازی هوشمند و مدرن می توان به قابلیت برنامه ریزی آن اشاره کرد. که در هر لحظه نمای جدیدی را به بیننده نمایش می دهد.با نورپردازی مدرن و استفاده از نورهای رنگی در نمای ساختمان که معرف شکوه و زیبایی ساختمان در شب می شود توجه ناظران زیادی را به خود جلب میکند.
استفاده درست از عناصر نورپردازی مدرن وهوشمند میتواند به عنوان عناصر معماری در روشنایی روز نیز کارایی داشته باشند.
با بهره گیری از سیستم نورپردازی مدرن و هوشمند میتوان ساختمان ها را وسیع تر از وضعیت کنونی خود به نمایش گذاشت.

نکاتی در مورد نورپردازی مدرن وهوشمند:


نورپردازی نمای ساختمان باید هدفمند باشد و با متریال مورد استفاده در نمای ساختمان و همچنین نوع کاربری آن سازگاری و همخوانی داشته باشد.
نورپردازی نمای ساختمان در شب زبان ناطق ساختمان های مختلف می شود و حتی بهتر از نور روز می تواند کاربری ساختمان را تبیین نماید.
نورپردازی نمای ساختمان گاهی باید حس دعوت کنندگی به ساختمان را تشدید کند ولی در بعضی موارد نورپردازی نمای ساختمان باید ایجاد آرامش برای بیننده و مخاطب نماید.
نورپردازی مدرن نمای ساختمان علاوه بر سلیقه هنری مبتنی بر دانش مهندسی می باشد.به عبارت دیگر نورپردازی مدرن و هوشمند در ساختمان ها تلفیقی از هنر و دانش مهندسی می باشد.


انواع روش های نورپردازی هوشمند

این روش شفافیت به میزان ۹۰% است که در بالاترین سطح قرار داد. LEDها در یک نوار افقی قرار گرفته و به یک فریم سازه ای با فاصله ۲۰ سانتی متر روی نما متصل می شوند.
این سیستم در داخل و خارج از ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد اما تفاوت عمده آن با سایر سیستم ها مناسب بودن آن برای نصب به صورت می باشد. زیرا دارای وزنی بسیار کم و معادل یک کیلوگرم در هر مدول به وسعت ۰٫۶ متر مربع و شفافیتی بیش از ۵۵% است. کیفیت، وضوح تصویر، انعطاف پذیری و روشنایی از دیگر مزایای این سیستم است. وضوح تصویر ۲۵ میلیمتر است و فاصله LED ها از هم ۲٫۵ سانتی متر است که با توجه به ابعاد نما روی وضوح تصویر تاثیر می گذارد.
در این روش تایل های LED نسبت به مکان و حرکات اشیا و افرادی که بر سطوح لامپ ها فشار وارد می کنند واکنش نشان داده و تغییر رنگ می دهند. به عبارت دیگر تعاملی دو سویه میان کاربر و تکنولوژی برقرار می شود. این سیستم بیشتر جهت استفاده در داخل بنا قابل استفاده می باشد. در پروژه Green pix، لامپ های LED طوری ساخته شده اند که نور را در روز جذب کرده و در شب استفاده می کنند. این لامپ ها بر اساس فشار باد و میزان نور محیط هوشمندانه عمل می کنند. و در راستای پایداری گام بر می دارند.
در این روش پیکسل ها بصورت حجمی در سطح نما قرار داده می شوند. هرکدام از پیکسل ها قابلیت کنترل به صورت جداگانه را دارا می باشند. این سطوح قابلیت نمایش فیلم و تصویر را دارا می باشند.
نام یک شرکت و محصول آن است که در دو سالانه معماری ۲۰۰۶ در ونیز معرفی شد. Smart slab با بهره گیری از دو المان بیونیک شکل لانه زنبور و ترکیب چشم به ارایه این تکنولوژی پرداخته است.
ساکسل یک نمای رسانه ای است که قادر است تصاویر را به تصاویر شنوایی تبدیل کند. این نما متشکل از پیکسل های صوتی است. بوسیله یک نرم افزار لایه های مختلف صوتی با هم تلفیق می شوند و صداهای طبیعی و مصتوعی پیچیده را تولید می کنند.
در این نوع نورپردازی حرفه ای نما، به طور کلی صفحات نمایش و لامپ ها نوعی ادراک سه بعدی را از یک شی بی حرکت ارائه می نمایند. اما نخستین نمای رسانه ای تعاملی از یک صفحه نمایش مکانیکی ساخته شده است که محصول یک گروه از معماران، مهندسان، ریاضیدانان و برنامه نویسان بود.
parallax background

عواقب نورپردازی نادرست نما

چند سالی است که با ورود تکنولوژی های جدید به صنعت نورپردازی، موضوع نورپردازی نمای ساختمان های مسکونی و مسکونی اداری در کنار نورپردازی نمای سایر بناها و فضاهای شهری رایج شده است. فقدان هر گونه طرح و ضابطه ای در راستای هماهنگ کردن نورپردازی نمای این ساختمان ها با نورپردازی کل شهر، موجب شده است که امروزه هر بنا صرفاً بر اساس نظر مالک یا در بهترین حالت آن بدون توجه به سایر مسائل، صرفاً با هدف تجاری، نورپردازی شده و تمامی عوامل سعی در هر چه شاخص تر کردن آن به کمک نورپردازی دارند.
تاثیرات مخرب این شیوه عمل تا جایی پیش رفته که به دلیل نورپردازی نادرست و کاربرد بدون فکر نورهای رنگی در یک نمای مسکونی، امکان تشخیص آن از یک ساختمان تجاری یا تفریحی از بین رفته است. در برخی موارد که تعداد آنها هم کم نیست، در نورپردازی نمای مسکونی می توانیم به جرات بگوییم یادآور فضایی تفریحی مانند شهربازی است، در نتیجه، ماحصل این شیوه رایج نورپردازی نمای بناهای مسکونی بر منظر شهری، چیزی جز اغتشاش بصری و تضییع شخصیت مکان در ذهن افراد نیست.
هر چند تاکنون پژوهش خاص و قابل ذکری در ارتباط با دلایل وجودی چنین رویه ای در تهران انجام نشده، اما می توان مهم ترین دلایل تبدیل شدن نورپردازی نمای بناهای مسکونی به عاملی در راستای اغتشاش بصری منظر شبانه را در موارد زیر برشمرد:
• ضعف تئوریک در زمینه نورپردازی نما و به خصوص نورپردازی نمای بناهای مسکونی
• عدم کنترل طرح نورپردازی همگام کنترل نقشه و صدور پایان کار ساختمان توسط شهرداری
• نبود مرجع کنترل کننده منظر شهری
• هنر نمایی ناشیانه برخی طراحان
• اعمال سلیقه مالک یا کارفرما در طراحی و اجرای طرح نورپردازی
• شیوع روحیه تجملگرایی و خود نمایی در میان طراحان و کارفرمایان حاکمیت فرهنگ بساز بفروشی و تبلیغات در راستای آن غلبه منافع فردی بر منافع جمعی در کشور
• استفاده از تاسیسات و تجهیزات نامرغوب در نورپردازی نما
• تبدیل شدن موضوع نورپردازی به ابزاری برای فروش چراغ بیشتر مجموعه این عوامل نه تنها موجب اغتشاش و اختلال در منظر شبانه شهرها شده که آلودگی نوری ناشی از شیوه های نادرست نورپردازی و همچنین استفاده از تجهیزات نامناسب نورپردازی، تاثیرات بسیار مخربی بر محیط زیست اعم از جانوران، گیاهان و حتی افرادی دارد که در ساختمان های پیرامون زندگی می کنند.
نورپردازی نما به عنوان روشی برای ارتقای ایمنی و امنیت یکی از ابتدایی ترین و در عین حال ضروری ترین وظایفی که نورپردازی نمای ساختمان های مسکونی به عهده داشته، تامین ایمنی و امنیت ساکنان بوده است. از گذشته تا به امروز یکی از عمده ترین کاربردهای نور در نما، روشن کردن ورودی ساختمان و مسیرهای مجاور آن به کمک چراغ های محدودی بود که عمدتاً بر بدنه بنا یا روی دیوار حیاط نصب می شد.
در واقع این نوع از کاربرد نور با روشن کردن ورودی ها در شب به نوعی موجب تسهیل در کنترل ورود و خروج افراد می شد یا حداقل به افراد این حس را القا می کرد که ورود و خروجشان کنترل می شود. نور ناشی از این شیوه غالباً تا حدی کنترل شده بود و کمتر همسایه ای از مزاحمت این نور در محل خوابش شکایتی داشت.
نورپردازی نما به عنوان عنصری در خدمت معماری بنا بحث نور در معماری تا سال های زیادی محدود به نور روز بود. این موضوع موجب برانگیختن اعتراضاتی شد با این ادله که تمامی خلاقیت و هنر معمار با تاریکی هوا محو می شود و نپرداختن به نور مصنوعی در معماری را یکی از نقاط ضعف آن برشمردند.
کاربرد نور در نما در این رویکرد که تا به امروز نیز ادامه یافته، رفته رفته صورتی نمادین به خود گرفت و به محملی برای هنر نمایی اغراق آمیز طراحان تبدیل شد. هر معمار سعی داشت شخصیت خود را در طراحی نما و نورپردازی آن بگنجاند.
نورپردازی نما ابزاری در خدمت بازاریابی با رواج ایده های بازاریابی و اهمیت یافتن تبلیغات در آن، رفته رفته نور نیز کارکردی تبلیغاتی یافت. توسعه شهری و ساخت و ساز های بی رویه در کلانشهر تهران، مالکان و سرمایه گذاران نسبتاً توانمند به لحاظ مالی در حوزه مسکن را بر آن داشت تا در راستای ترغیب متقاضیان به خرید در کنار سایر ابزارهای تبلیغات به نورپردازی بناهای مسکونی و مسکونی اداری روی آوردند.
استفاده از نور با شدت زیاد و خیره کننده کاربرد رنگهای متنوع، استفاده از شیوه های مختلف نورپردازی و … در نهایت موجب شد این ساختمان ها با شکلی سانتی مانتالگونه در منظر شبانه شهرها ظهور کنند تا نه تنها نمایانگر هنر و خلاقیت معمار و استطاعت مالی سرمایه گذار یا مالک باشند، بلکه چشمان متقاضیان و خریداران را نیز خیره کنند. مهمتر آنکه، کاربرد و جانمایی تجهیزات نورپردازی در این شیوه از آنجا که بیشتر هدف تبلیغاتی و تجملاتی دارد تا کارکردی، غالباً به گونه ای است که پس از مدتی از زمان تحقق اهداف سرمایه گذار، چنانچه دچار خرابی یا نقض فنی شوند که اغلب هم می شوند تا مدت زیادی به دلیل دور از دسترس بودن به همان صورت معیوب باقی مانده و اغتشاش ناشی از آن تا زمانی نا معلوم چشم رهگذران را می آزارد. خیرگی، آلودگی نوری و مزاحمت برای همسایه ها در ساعات استراحت شبانه از دیگر مضرات این شیوه نورپردازی است که روز به روز با افزایش تعداد بناهایی که با این هدف نورپردازی می شوند، بر شدت آنها افزوده می شود. نورپردازی نما به عنوان جزئی از یک کل سه رویکرد پیش گفته نسبت به نورپردازی نما حتی اگر به بهترین شکل تحقق یابند، باز هم نمایانگر بنایی هستند که فارغ از محیط پیرامونش طراحی شده، اما واقعیت آن است که ما در شهر و فضاهای شهری با یک نما روبرو نیستیم و هر ساختمان جزئی است از یک کل بزرگتر به نام فضای شهری و شهر متعالی ترین رویکرد در نورپردازی نمای ساختمان های مسکونی است. نورپردازی نما ضمن آنکه پاسخی به توقعات موضوعی طراحی نمای مسکونی یعنی آرامش، ایمنی و امنیت، خودمانی و دنج بودن باشد، به عنوان بخشی از منظر شبانه شهر، امکان بروز بناها و فضاهایی که بخشی از هویت و شخصیت شهر در شب را می سازند سلب نکند. به عبارت دیگر، ایجاد تعادل میان اهداف فردی در نورپردازی و اهداف جمعی یکی از مهم ترین وظایف طراحان نورپردازی و معماران است که تا تحقق آن هنوز راه درازی در پیش است. بدیهی است در جامعه ما که موضوع نورپردازی به ابزاری تجملاتی تبدیل شده، برای نیل به چنین هدفی نیاز به پژوهش های بنیادی و کاربردی در زمینه تدوین ضوابط و مقرراتی است که ما را از این چالش موجود به حل معضل نزدیکتر کند؛ البته، تدوین ضوابط بدون در نظر گرفتن جایگاه قانونی آن نتیجه لازم را نخواهد داشت، بنابراین تصویب این ضوابط در مراجع ذیربط مانند کمیته سیما و منظر وزارت راه و شهرسازی، شورای شهر و… موجب افزایش تحقق پذیری آن خواهد شد. همچنین، آموزش طراحان در زمینه توجه به ابعاد کیفی تصمیماتشان در محیط پیرامون هر اثر معماری از دیگر الزامات تحقق کیفیت مطلوب در منظر شهری است.

انتخاب شیوه مناسب نورپردازی ساختمان

 
 

میزان مصرف انرژی در نورپردازی نما

X